Zdjęcie przedstawiające biały budzik wskazujący godzinę 7:00. Budzik trzymany jest przez ludzką dłoń, w tle białe prześcieradło.

Czym jest rytm dobowy?

Karolina Jabłońska
7 czerwca 2021

Każdy człowiek posiada swój wewnętrzny zegar biologiczny, który składa się z różnych mechanizmów. To one sprawiają, że organizm funkcjonuje w rytmie okołodobowym, zbliżonym do 24 godzin. Głównym miejscem łączącym rytm dobowy z zegarem biologicznym jest mózg, na który wpływają czynniki środowiskowe, w szczególności światło. To właśnie światło słoneczne sprawia, że rytm dobowy związany jest z cyklem dnia i nocy. Niestety aktualny styl życia i nowe technologie mogą zakłócać nasz rytm dobowy i niekorzystnie wpływać na sen. 

Jak działa rytm dobowy?

Rytm dobowy pomaga zapewnić odpowiednie zachodzenie procesów w organizmie w ciągu 24 godzin. To dzięki niemu następuje regulacja poziomu hormonów, temperatury ciała, ciśnienia tętniczego krwi czy wytwarzania moczu. Rytm dobowy pomaga również regulować naszą aktywność. W dzień, ekspozycja na światło słoneczne powoduje, że mózg wysyła sygnały do organizmu, które sprawiają, że jesteśmy aktywni. Natomiast w nocy, ciało zaczyna produkować melatoninę (hormon sprzyjający zasypianiu), która pomaga nam zasnąć i utrzymać zdrowy sen. 

Zaburzenia cyklu dobowego

Prawidłowy rytm dobowy to wyznacznik dobrego snu i nocnej regeneracji. Jednak w przypadku nawet niewielkich zaburzeń, mogą pojawić się poważne problemy ze snem, a nawet bezsenność. Brak snu niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie całego organizmu powodując m.in. senność w ciągu dnia, rozdrażnienie, zaburzenia koncentracji, a nawet zaburzenia w wydzielaniu niektórych hormonów. Przyczyną zaburzeń cyklu dobowego jest najczęściej praca na zmiany oraz jet-lag (przekroczenie innej strefy czasowej). Rzadko kiedy jest to związane z poważniejszymi chorobami. 

Jak utrzymać prawidłowy rytm dobowy?

Niestety nie mamy pełnej kontroli nad naszym rytmem dobowym, ale istnieją pewne wskazówki, które mogą pomóc w zapewnieniu dobrego snu. Przede wszystkim warto przestrzegać harmonogramu snu i kłaść się spać o stałej porze, najlepiej do godziny 22. Istotne znaczenie ma również codzienna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, ekspozycja na słońce w godzinach porannych oraz unikanie kofeiny, krótkich drzemek w ciągu dnia i mocnego światła przed snem. 

Treści powiązane